Badania scyntygraficzne ośrodkowego układu nerwowego

Badania scyntygraficzne zajmują bardzo ważne miejsce w neurologii i diagnostyce chorób układu nerwowego. Choć obecnie niemal wyłącznie stosuje się SPECT, zastosowanie znajdują także: angioscyntygrafia mózgowa, badanie scyntygraficzne z zastosowaniem radiofarmaceutyków nieprzechodzących przez barierę krew-mózg, badania receptorowe mózgu z zastosowaniem radiofarmaceutyków przechodzących przez barierę krew-mózg (znaczniki litofilne), badania metabolizmu komórek układu nerwowego (stopnia zużycia glukozy, tlenu i innych związków) oraz badania oceniające krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego.

Do badania przepływu krwi w mózgu metodą scyntygrafii wykorzystuje się specjalny radiofarmaceutyk - 99mTc-HM-PAO, przechodzący przez barierę krew-mózg. Rozkład znacznika w tkance mózgowej odpowiada stopniu ukrwienia określonych jej obszarów i pozwala na ocenę perfuzji mózgu. Diagnostykę ukrwienia tkanki mózgowej można rozszerzyć o test rezerwy perfuzyjnej mózgu, który polega na podaniu acetazolamidu i obserwację odpowiedzi naczyń mózgowych na wywołaną przez niego hiperkapnię (wzrost stężenia CO2 na który wrażliwe są chemoreceptory w układzie nerwowym).

Podstawowe choroby, w których wskazane jest przeprowadzenie badania scyntygraficznego przepływu krwi w mózgu to:
- choroby naczyniowe mózgu (niedokrwienia, udary, rozlana miażdżyca naczyń mózgowych),
- padaczka - w celu dokładnego zlokalizowania ognisk padaczkowych,
- choroby otępienne, choroba Alzheimera, encefalopatia, pląsawica Huntingtona,
- różnicowanie głębokiej śpiączki ze zgonem,
- wodogłowie.

Badanie składu receptorowego ośrodkowego układu nerwowego dotyczy przede wszystkim oceny gęstości receptorów dopaminergicznych (pre- i postsynaptycznych). Badanie to ma na celu różnicowanie chorób przebiegających z zaburzeniami w ilości tych receptorów. Najczęściej wykonuje się diagnostykę choroby Parkinsona, przy której używa się radiofarmaceutyku IBZM znakowanego 123I (swoistego dla receptorów D2 postsynaptycznych).

Do diagnostyki badania metabolizmu glukozy i zużycia tlenu w tkance mózgowej stosuje się przede wszystkim PET. Radiofarmaceutyki używane w tym badaniu muszą emitować pozytony: węgla, tlenu i azotu. Stosuje się głównie fluorodeoksyglukozę (18F) oraz wodę znakowaną (15O).

Zastosowanie praktyczne medycyny nuklearnej w neurologii

  • Przedoperacyjna ocena stopnia złośliwości guzów mózgu (np. przy glejakach). Stopień histologicznej i klinicznej złośliwości guza jest proporcjonalny do stopnia gromadzenia się w jego obrębie deoksyglukozy (nowotwory słabo zróżnicowane i agresywne gromadzą znacznik w znacznie wyższym stopniu niż nowotwory dobrze zróżnicowane).

  • Badanie chorób otępiennych przy użyciu 18FDG. W chorobie Alzheimera obserwuje się osłabienie gromadzenia radiofarmaceutyku obustronnie w okolicy skroniowo-ciemieniwej. W otępieniu czołowo-skroniowym występuje osłabienie gromadzenia znacznika w wymienionych okolicach. Przy otępieniu naczyniopochodnym widoczne są liczne obustronne ogniska cechujące się brakiem gromadzenia znacznika.

  • Badanie układów receptorowych ośrodkowego układu nerwowego, szczególnie w schorzeniach układu pozapiramidowego. Stosowanym znacznikiem jest 18F-DOPA. W chorobie Parkinsona radiofarmaceutyk gromadzi się w rzucie jąder podstawy.

  • Diagnostyka lokalizacji ogniska padaczkorodnego przed decyzją o podjęciu leczenia operacyjnego. Stosuje się 18FDG, który gromadzi się w znacznej ilości ognisku w trakcie napadu.

  • Określanie przepływu krwi w mózgu, sprawności naczyń mózgowych, obszarów hipoperfuzji oraz chorób niedokrwiennych.

  • Ocena nasilenia procesów metabolicznych dla glukozy, wybranych aminokwasów i innych substancji.

  • Diagnostyka wznowy guza z zastosowaniem 17FDG lub aminokwasów znakowanych 11C. Możliwe jest uzyskanie wyraźnego kontrastu między guzem, a prawidłową tkanką nerwową.

  • Badania scyntygraficzne mają ogromne znaczenie w badaniach naukowych zarówno nad samą tkanką nerwową, jak i pracą i funkcją ośrodkowego układu nerwowego.

Paulina Krawczyk

• "Podstawy diagnostyki radiologicznej" W.E. Brant, C.A. Helms, wyd. Medipage (I-IV)
• "Radiologia. Diagnostyka obrazowa." B. Pruszyński. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

radiologia24.pl » Medycyna nuklearna » Badania scyntygraficzne ośrodkowego układu nerwowego