Badanie scyntygraficzne

Medycyna nuklearna jest dziedziną, w której stosuje się pierwiastki promieniotwórcze w celach diagnostycznych (emitujące promieniowanie gamma) oraz w celach leczniczych (emitujące promieniowanie beta).

Badanie z użyciem pierwiastków promieniotwórczych nazywa się badaniem scyntygraficznym. Polega ono na podaniu substancji promieniotwórczej do organizmu, skumulowaniu się jej w docelowych tkankach lub narządach i następnie wykonaniu rejestracji emitowanego z tkanek promieniowania za pomocą detektorów umieszczonych poza organizmem. Badanie to jest bezpieczne dla chorego, nieinwazyjne oraz łatwe do wykonania.

W badaniach scyntygraficznych wykorzystywana jest emisja fotonu (SPECT) lub emisja pozytronowa (PET). Do detektora docierają kwanty gamma, które przy wykorzystaniu zjawiska fotoelektrycznego są przekształcane w impulsy elektryczne. Zjawisko fotoelektryczne polega na absorpcji kwantu promieniowania gamma padającego na kryształ jodku sodu i przekształceniu go w impuls elektryczny. Liczba powstających impulsów jest proporcjonalna do liczby docierających na kryształ kwantów promieniowania. Impulsy elektryczne przesyłane są do komputera, w którego pamięci powstaje mapa odwzorowująca miejsca na powierzchni detektora, do których dotarły kwanty gamma. Za pomocą wartości liczbowych (ilości impulsów) tworzona jest skala barw na owej mapie. Wynik badania przedstawiony jest za pomocą obrazu, którego kształt opowiada zarysowi narządu w danym rzucie, wysyconego nierównomiernie kolorem w zależności od ilości promieniowania jaka dotarła z danego obszaru na kryształ. To właśnie kamera scyntygraficzna (gamma-kamera) połączona z systemem komputerowym, umożliwia zobrazowanie przestrzennego rozkładu radiofarmaceutyku w badanych strukturach. Najważniejszym jej elementem jest wspomniany płaski kryształ jodku sodu aktywowanego talem, którego wymiary stanowią pole widzenia gamma kamery.

Radioizotop stosowany w diagnostyce musi spełniać szereg kryteriów: może emitować jedynie promieniowanie gamma, musi mieć odpowiedni czas półtrwania w organizmie – na tyle krótki, aby pozostać bezpiecznym biologicznie dla komórek, ale na tyle długi, aby możliwe było w ogóle przeprowadzenie badania. Stosowane izotopy w badaniach scyntygraficznych, to: tal, jod, selen, gal, kobalt, fluor, tlen, żelazo, ksenon, węgiel i azot.

Radioizotopy łączy się z różnymi, nieaktywnymi biologicznie substancjami o znanej drodze jaką przebywają po ludzkim organizmie. Te powstałe kompleksy radioizotopu i substancji nieaktywnej nazywa się radiofarmaceutykami.

Przeprowadza się szereg różnych badań radioizotopowych, które w zależności od swojego przebiegu, właściwości i funkcji wykonuje się w różnych narządach. Wyróżniamy scyntygrafię statyczną (wykonywaną do diagnostyki tarczycy, nerek, wątroby, kości, mózgu, przytarczyc, nadnerczy, ślinianek, jelit, śledziony, szpiku kostnego, zmian zapalnych, komórek nowotworowych), scyntygrafię dynamiczną (nerki, drogi żółciowe, ślinianki, przełyk, żołądek, jelita), badanie jodochwytności (tarczyca), angioscyntygrafię (nerki, mózg), scyntygrafię perfuzyjną (płuca, mózg, serce) oraz scyntygrafię wentylacyjną (płuca).

Wskazania do badania scyntygraficzngo

Ponieważ badanie scyntygraficzne jest mało inwazyjne i mało szkodliwe, a także w większości przypadków jest szybkie i nie wymaga przygotowania pacjenta posiada szeroki zakres wskazań. Scyntygrafię wykonuje się szczególnie w chorobach gruczołów dokrewnych, mózgu, nerek, układu pokarmowego i serca. Scyntygrafia jest metodą z wyboru przy podejrzeniu przerzutów nowotworowych do kości i przy podejrzeniu zatorowości płucnej. Metoda nie jest jeszcze powszechna ze względu na bardzo wysokie koszty zarówno aparatury, jak i samego badania. Z tego względu medycyna nuklearna jeszcze bardzo długo pozostanie na końcu w kolejności wykonywanych badań diagnostycznych.

Ryzyko i przeciwwskazania do badania scyntygraficzngo

Radioizotopy stosowane w medycynie nuklearnej mają krótkie okresy półtrwania, a dawka pochłoniętego przez pacjenta promieniowania jest równa dawkom otrzymywanym rocznie przez każdego człowieka z promieniowania kosmicznego i źródeł promieniotwórczości naturalnej. Nie odnotowuje się skutków deterministycznych po badaniach z użyciem radioizotopów, a skutki stochastyczne występują niezwykle rzadko.

Jedynym przeciwwskazaniem do badania scyntygraficznego jest ciąża i okres laktacji.

Paulina Krawczyk

• "Podstawy diagnostyki radiologicznej" W.E. Brant, C.A. Helms, wyd. Medipage (I-IV)
• "Radiologia. Diagnostyka obrazowa." B. Pruszyński. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

radiologia24.pl » Medycyna nuklearna » Badanie scyntygraficzne