Badanie ultrasonograficzne (USG)

Badanie ultrasonograficzne, powszechnie znane pod skrótem USG, jest jedną z najbardziej popularnych obrazowych metod diagnostycznych. Swoją pozycję zawdzięcza w głównej mierze zwiększeniu dostępności w perspektywie ostatnich lat oraz stworzeniu nowych wytycznych, w których stanowi ono pierwszy krok diagnostyczny przy podejrzeniu wielu chorób.

Budowa uprzędzenia USG

Zgodnie z nazwą w badaniu tym wykorzystuje się ultradźwięki, czyli dźwi, a fala stosowana w diagnostyce cechuje się natężeniem nieszkodliwym dla pacjenta. Aparat USG zbudowany jest z komputera przetwarzającego docierające dane i interpretującego je na obraz przedstawiany na monitorze.

Do komputera podłączona jest głowica USG. Sercem głowicy i całego urządzenia jest przetwornik zbudowany z materiału piezoelektrycznego, który ma wyjątkową zdolność zmiany impulsu elektrycznego pochodzącego z komputera na falę ultradźwiękową emitowaną z głowicy. Jednocześnie ten sam materiał odbiera wracającą falę i przekształca ją zwrotnie w impuls elektryczny. Umożliwia to przy użyciu niewielkiego urządzenia jednoczesne nadawanie i odbieranie fal, z bieżącą analizą danych i uzyskaniem przetworzonych informacji w formie cyfrowej, zrozumiałej dla człowieka, w postaci dwuwymiarowego obrazu.

W dzisiejszych czasach przetwornik produkowany jest zazwyczaj w kształcie dysku. Za pomocą komputera można również dokonać istotnych pomiarów i obliczeń na wyświetlonym obrazie, zapisać zdjęcie czy nagrać fragment badania. Wszystkie opisane operacje wraz z opisem lekarza specjalisty są archiwizowane, z możliwością wydruku lub przekazania w formie cyfrowej pacjentowi.

Zastosowanie badania USG

Do podstawowych zadań badania USG należy określenie wymiarów narządów, ich wielkości, położenia względem siebie i głębokości usytuowania względem powierzchni ciała. Poza opisem topografii, dokładnej obserwacji poddaje się budowę narządów: wygląd ich powierzchni, struktury, unaczynienia. Możliwe jest uwidocznienie narządów dynamicznych, jak również ruch płynów w określonych przestrzeniach, przy czym najważniejsza jest zdolność badania przepływu krwi przez naczynia.

Metoda USG ma jednak swoje ograniczenia. W badaniu można uwidocznić jedynie tkanki miękkie, składającymi się w większości z wody - dobrego przewodnika fal ultradźwiękowych. Tkanki stałe, jak np. kości, nie nadają się do obserwacji, a nawet uniemożliwiają badanie struktur znajdujących się poniżej. Przykładowo - podczas badania USG jamy brzusznej przy napotkaniu żebra wiązka ultradźwięków nie przejdzie przez ten element, a tkanki umiejscowione głębiej (dalej od głowicy aparatu) nie zostaną uwidocznione - na ekranie pojawi się zamazana jasna smuga ciągnąca się w dół do końca ekranu.

Zalety badania USG

Absolutną zaletą jest nieinwazyjność badania USG. Dodatkowo ogromne znaczenie ma fakt, że możliwe jest zobrazowanie nie tylko danych tkanek i narządów w czasie rzeczywistym, ale również wykonanie pomiarów badanych obiektów, z możliwością prowadzenia na bieżąco dokumentacji z przeprowadzonej diagnostyki. W badaniu klasycznym nie używa się również środków cieniujących.

Bezpieczeństwo badania USG

Klasyczna metoda badania USG stosuje promieniowanie ultradźwiękowe o natężeniu całkowicie bezpiecznym dla pacjenta, zaakceptowanym przez wszystkie światowe organizacje zajmujące się skutkami biologicznymi działań diagnostycznych.

Dopplerowskie metody badania przepływów, mogą teoretycznie przekraczać wartości natężeń fal bezwzględnie bezpiecznych dla ludzkiego organizmu. Jednak lekarz indywidualnie dobiera wszystkie parametry wysyłanej wiązki fal i ma możliwość ich optymalizacji w stosunku do znanego stanu pacjenta w kontekście: zysk-strata. Ryzyko staje się większe w przypadku stosowania dopplerowskiej metody kodowania kolorem oraz u kobiet w pierwszym trymestrze ciąży, kiedy to płód jest najbardziej wrażliwy na każdy wpływ promieniowania.

Paulina Krawczyk

• "Podstawy diagnostyki radiologicznej" W.E. Brant, C.A. Helms, wyd. Medipage (I-IV)
• "Radiologia. Diagnostyka obrazowa." B. Pruszyński. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

radiologia24.pl » Ultrasonografia » Badanie ultrasonograficzne (USG)