Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Z punktu widzenia histopatologicznego wrzód trawienny jest ostro odgraniczonym ubytkiem tkanki, który w zależności od stopnia nasilenia procesu chorobowego może sięgać przez wszystkie elementy błony śluzowej aż do wytworzenia perforacji, a więc całkowitego przerwania ciągłości ściany żołądka lub dwunastnicy. Ten ostatni etap z przebiciem warstwy mięśniowej nazywany jest wrzodem drążącym.

Nadżerka natomiast jest pierwszym etapem tworzenia wrzodu, jest powierzchownym ubytkiem błony śluzowej, nie przekraczającym warstwy podśluzowej. Wrzody najczęściej zajmują powierzchnię krzywizny mniejszej oraz części odźwiernikowej.

Wrzód żołądka

W celu rozpoznania wrzodu żołądka konieczne jest wykrycie tzw. niszy wrzodowej, czyli lejkowatego zagłębienia w błonie śluzowej. Metoda jednokontrastowa wykazuje się około 80% skutecznością, natomiast dwukontrastowa osiąga nawet do 95 proc. i w diagnostyce tej patologii jest porównywalna z metodą endoskopową. Uwidacznia świeże wrzody, nadżerki oraz blizny powrzodowowe.

Obraz radiologiczny jest różny w zależności od wykonywanego rzutu (przednio-tylny lub boczny) i kierunku ustawienia płaszczyzny wrzodu w stosunku do promieni rentgenowskich. Zarysy niszy wrzodowej są gładkie i regularne. W projekcji przednio tylnej wrzód widoczny jest najczęściej jako owalna plama kontrastu na ścianie żołądka odpowiadająca jeziorku środka cieniującego wypełniającego niszę wrzodową. Niszę może otaczać pierścieniowate przejaśnienie. Może być również widoczny kołnierz hipoechogenicznej obrzękniętej zapalnej tkanki śluzowej tworzącej wał wokół jeziorka. W projekcji bocznej wrzód widoczny jest przeważnie jako grzybowaty twór uwypuklający się na zewnątrz żołądka. Tworzenie blizny powrzodowej daje charakterystyczny obraz promieniście rozchodzących się jasnych linii, będących ziarniną pozapalną gojącej się tkanki.

Wrzód dwunastnicy

Najczęściej nisza wrzodu lokalizuje się w opuszce dwunastnicy na ścianie przedniej, ścianie tylnej i na krzywiźnie mniejszej. Sam wygląd wrzodu dwunastnicy przeważnie nie różni się od wrzodu żołądka. W rzucie przednio-tylnym widoczny jest jako okrągła plama, a w rzucie bocznym jako nadmierny wypustek błony śluzowej.

Proces bliznowacenia przebiega również podobnie. Z początku powstają trójkątne lub linijne zmiany podobne do niszy z promieniście odchodzącymi fałdami błony śluzowej. W konsekwencji bliznowacenia może dojść do okrężnego kurczu opuszki. Krzywizna dwunastnicy może ulec skróceniu co może zdeformować połączenie dwunastnicy z odźwiernikiem żołądka. Może dojść do jego znacznego zwężenia, zniekształcenia i upośledzenia drożności dwunastnicy. Obraz taki jest określany ogólnie mianem zaniku opuszki. Zwężenie odźwiernika może wpłynąć na upośledzone czynności opróżniania żołądka.

Paulina Krawczyk

• "Podstawy diagnostyki radiologicznej" W.E. Brant, C.A. Helms, wyd. Medipage (I-IV)
• "Radiologia. Diagnostyka obrazowa." B. Pruszyński. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

radiologia24.pl » Żołądek i dwunastnica » Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy