Choroby osierdzia

Prawidłowo osierdzie nie jest widoczne. Główne i najczęściej widoczne objawy toczącego się procesu patologicznego to płyn w jamie osierdzia oraz zwapnienia osierdzia.

W warunkach fizjologicznych między listkami osierdzia: trzewnym i ściennym nie ma płynu, lecz występuje cienka warstwa przesięku surowiczego.

Zapalenie osierdzia

Wyróżniamy zapalenie wysiękowe i zaciskające osierdzia.

Wysiękowe zapalenie osierdzia polega na nagromadzeniu się płynu w jamie opłucnej co powoduje powiększenie się serca i zmniejszenie jego ruchomości podczas skurczu. Powstaje obraz jak w tamponadzie serca - zaciśnięcie mięśnia z niemożnością skurczu przez wypełniający płyn. Zgodnie z grawitacją płyn gromadzi się w najniżej położonych miejscach i ulega przemieszczeniu wraz z pozycją ciała. Sylwetka serca ulega zaokrągleniu. Obraz może być mylący ponieważ obecność płynu w jamie osierdziowej pobudza wytwarzanie włóknika i jego odkładanie się. W ten sposób tworzą się przestrzenie ograniczone listkami osierdzia i złogami włóknika. W takim wypadku płyn znajdujący się w tych zbiornikach nie przemieszcza się wraz ze zmianą pozycji ciała. W badaniu ECHO wysiękowe zapalenie osierdzia należy różnicować ze skrajną niewydolnością mięśnia sercowego i kardiomiopatią rozstrzeniową.

Zaciskające zapalenie osierdzia polega na powstaniu mechanicznego ucisku serca, które wywiera zmienione zapalnie i nieelastyczne osierdzie. Wielkość serca się zmniejsza i przybiera ono małą sylwetkę. Rozpoznanie potwierdzają zwapnienia w osierdziu widoczne w postaci jasnych obszarów (linijnych lub pasmowatych) na zdjęciu RTG. Badaniem z wyboru jest jednak TK, ponieważ pozwala ono dokładniej od razu zróżnicować wszystkie stany chorobowe mogące być przyczyną podobnego obrazu zmian w RTG.

Nowotwory osierdzia

Najczęściej występujące nowotwory osierdzia to włókniak, włókniakomięsak i międzybłoniak. Na obrazie RTG mogą wyglądać jak płyn w jamie osierdzia, jednolicie poszerzając zarys serca. Dodatkowo, tak jak w każdym narządzie, możemy mieć do czynienia z przerzutami nowotworowymi. W tej lokalizacji jednak nowotwory wtórne występują znacznie częściej niż pierwotne. Są to głównie nowotwory o bliskiej lokalizacji - rak oskrzela i sutka oraz czerniak i chłoniak.

Paulina Krawczyk

• "Podstawy diagnostyki radiologicznej" W.E. Brant, C.A. Helms, wyd. Medipage (I-IV)
• "Radiologia. Diagnostyka obrazowa." B. Pruszyński. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

radiologia24.pl » Serce » Choroby osierdzia