Ciało obce w drogach oddechowych

Wybranie techniki diagnostycznej przy podejrzeniu dostania się ciała obcego do dróg oddechowych zależy od składu chemicznego domniemanego przedmiotu. Nie wszystkie związki są widoczne w RTG oraz TK. Jeżeli ciało obce zawiera metal, oznacza to, że będzie pochłaniało promieniowanie RTG i zobaczymy je na zdjęciu jako jasny (biały) obszar o dobrze zarysowanych granicach.

Jeżeli natomiast są to ciała organiczne niezawierające metalu, rozpoznanie na podstawie zdjęcia RTG można postawić jedynie sugerując się objawami towarzyszącymi, takimi jak: rozedma wentylowa, czy niedodma danego odcinka płuca. Kolejne powikłania zależą od nasilenia obturacji (zwężenia) oskrzela, przy czym największe znaczenie ma różnica między częściowym zwężeniem, a całkowitym zamknięciem światła oskrzela.

Częściowa niedrożność oskrzela

Częściowa niedrożność oskrzela prowadzi do rozedmy segmentu, płata lub nawet całego płuca.

W diagnostyce tego schorzenia niezbędne jest wykonanie dwóch zdjęć RTG: w fazie wdechu i następnie w fazie wydechu. Podczas wdechu obraz płuca jest prawidłowy, ponieważ powietrze łatwiej dostaje się do płuca niż z niego wydostaje. Wynika to z budowy anatomicznej naszego układu oddechowego, w którym mięśnie oddechowe są znacznie silniejsze od mięśni wydechowych, a wdech jest etapem czynnym oddychania, natomiast wydech - biernym. Dopiero obraz płuc w trakcie wydechu pozwala zdiagnozować chorobę uwidaczniając obszary rozedmy.

Na zdjęciu podczas wdechu może nie być widoczne zwężenie światła oskrzela. Natomiast na zdjęciu w fazie wydechu widoczne jest zwężenie światła oskrzela oraz nadmierne wypełnienie powietrzem fragmentu płuca zaopatrywanego przez niedrożne oskrzele w stosunku do reszty obrazu. Różnica ta wynika z faktu, że w wyniku zwężenia oskrzela dany fragment płuca posiada zmniejszoną objętością wydechową, a podczas wentylacji w trakcie wydechu powietrze zalega w nim w nadmiarze. W efekcie ten obszar płuca jest ciemniejszy od reszty (niejako bardziej upowietrzniony).

Może się okazać, że zalegające powietrze nadmiernie wypełniające pęcherzyki, podczas wykonywania wydechu spowoduje przemieszczenie się organów klatki piersiowej w stronę przeciwną - zostaną one wypchnięte na drugą stronę. Spowoduje to przemieszczenie się wnęki drugiego płuca na zewnątrz i w tą samą stronę przesunięte zostanie serce z dużymi naczyniami. Natomiast łuk przepony znajdujący się poniżej zajętego płuca ulegnie spłaszczeniu i przesunięciu ku dołowi.

Całkowita niedrożność oskrzela

Choć teoretycznie między całkowitą, a częściową niedrożnością oskrzela różnica może wynosić kilka milimetrów, to obraz obu schorzeń jest niemal odwrotny. Całkowite zamknięcie światła oskrzela powoduje niemożność dostania się świeżego powietrza do pęcherzyków płucnych zaopatrywanego przez dane drzewo oskrzelowe obszaru płuca. W konsekwencji powietrze które zalega w tym obszarze ulega „wchłonięciu” przez pęcherzyki płucne. W tym mechanizmie powstaje niedodma tego fragmentu płuca, a na zdjęciu RTG widoczne jest zmniejszenie się jego objętości. Dalej następują kolejno powikłania odcinkowej niedodmy.

Narządy klatki piersiowej (śródpiersie, tchawica, serce) mogą zostać „pociągnięte” przez skurczony fragment płuca w swoją stronę, a międzyżebrza zmniejszają się (żebra zbliżają się do siebie, ponieważ jest mniejsza objętość tkanek pod nimi). W obszarze o nieprawidłowej wentylacji zachodzą niewłaściwe procesy metaboliczne, w konsekwencji których dochodzi do zalegania wydzieliny z wtórnymi nadkażeniami i zapaleniami płuc aż do powstania ropni.

Paulina Krawczyk

• "Podstawy diagnostyki radiologicznej" W.E. Brant, C.A. Helms, wyd. Medipage (I-IV)
• "Radiologia. Diagnostyka obrazowa." B. Pruszyński. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

radiologia24.pl » Tchawica i oskrzela » Ciało obce w drogach oddechowych