Ultrasonografia układu naczyniowego

USG pełni pierwszoplanową rolę w badaniach układu naczyniowego, szczególnie serca, aorty, tętnic szyjnych, dużych naczyń jamy brzusznej oraz tętnic i żył kończyn. Konieczne jest przeprowadzenie zarówno oceny budowy anatomicznej naczyń, jak i ich parametrów dynamicznych. Z tego względu obrazowanie metodą Dopplera (szczególnie z kolorowym obrazowaniem przepływów) jest nierozłączną częścią diagnostyki układu naczyniowego.

Stosuje się dwie metody obrazowania przepływu krwi: ciągłą i impulsową. Metoda ciągła pokazuje przepływ we wszystkich miejscach (małych, dużych tętnicach, żyłach) na drodze wiązki ultradźwięków. Metoda impulsowa pokazuje ruchu krwi jedynie w obrębie ramki wyznaczonej przez lekarza w świetle jednego naczynia.

Wynik badania przedstawiany jest graficzne w postaci tzw. widma przepływu, które jest szeregiem punktów tworzących obraz podobny do wykresu poruszającego się w czasie razem z przepływem krwi (na osi x znajduje się czas, a na osi y prędkość przepływów). Prędkość przepływu krwi zmienia się okresowo w czasie (w zależności od naczynia dając różny obraz widma), zgodnie z uderzeniami serca, uwidaczniając na wykresie falę tętna.

Widmo dla tętnic jest inne niż dla żył. W tętnicach zarysowuje się wyraźna okresowość i charakterystyczny układ przypływu: pik fali tętna (szybsza faza przepływu krwi wyidukowana skurczem serca i wyrzutem krwi na obwód), zwolnienie przepływu i chwilowe utrzymanie go na mniejszym pułapie i znowu pik. W żyłach obserwuje się bardziej jednostajny i powolny przepływ (widmo podobne jest do niemal prostej smugi). Na ekranie aparatu USG widać tyle okresów, jaki czas sami ustalimy widmie przepływu (zazwyczaj 3-4 okresy).

Prawidłowy obraz naczyń w projekcji dwuwymiarowej pokazuje naczynia o gładkich zarysach ścian (dwie jasne równoległe linie) z jednorodną echogenicznie krwią (między tymi liniami) i uporządkowanym ruchem cząstek krwi (widocznym w badaniu Dopplera).

Prawidłowy przepływ żylny w projekcji dwuwymiarowej cechuje ciągły niewymuszony przepływ krwi bez przepływu wstecznego. Cechą charakterystyczną jest plastyczność ścian naczyń żylnych. Przyciskając silnie głowicę do powierzchni skóry udaje się ucisnąć żyłę i zbliżyć jej ściany do siebie, co widać na monitorze (sztywność ścian tętniczych uniemożliwia przeprowadzenie takiej próby).

W praktyce przeprowadzane są także inne rodzaje badania. Popularne jest USG przezprzełykowe stosowane głownie do diagnostyki serca i dużych naczyń. Bliskie sąsiedztwo przełyku do lewego przedsionka, tętnicy płucnej oraz aorty piersiowej warunkuje doskonałą widoczność, dokładność i skuteczność badania.

Istnieje również USG wewnątrznaczyniowe, które jest mało popularne i rzadko wykonywane. Stosuje się je w wyjątkowych przypadkach jedynie do diagnostyki miażdżycy naczyń tętniczych wieńcowych. Miniaturowa głowica USG znajduje się na końcu cewnika wprowadzanego przezskórnie po nakłuciu tętnicy udowej do naczyń.

Paulina Krawczyk

• "Podstawy diagnostyki radiologicznej" W.E. Brant, C.A. Helms, wyd. Medipage (I-IV)
• "Radiologia. Diagnostyka obrazowa." B. Pruszyński. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

radiologia24.pl » Układ naczyniowy » Ultrasonografia układu naczyniowego