Urazy nerek

Rzadko obserwuje się izolowane urazy dotyczące układu moczowego. Najczęściej są to urazy związane z uszkodzeniami dotyczącymi szeregu narządów jamy brzusznej.

Może dojść do stłuczenia nerki, pęknięcia nerki (bez lub z uszkodzeniem układu kielichowo-miedniczkowego i torebki nerkowej), rozkawałkowania nerki, uszkodzenia szypuły naczyniowej (odcinków naczyń nerkowych dochodzących do narządu), oderwania miedniczki nerkowej i powstania przetoki tętniczo-żylnej.

Poważne urazy nerki zawsze są związane z wystąpieniem krwiomoczu widocznego makroskopowo. Badania obrazowe mają na celu nie tylko ustalenie rozpoznania, ale i stopnia uszkodzenia narządu, od którego zależy następnie sposób leczenia (zachowawczy lub operacyjny).

Badaniem z wyboru powinna być TK po dożylnym podaniu środka cieniującego. Jeżeli badanie TK jest niedostępne stosuje się inne badania w wymienionej kolejności: urografię, USG, zdjęcie przeglądowe RTG jamy brzusznej.

Stłuczenie nerki

Stłuczenie nerki polega na ogniskowym uszkodzeniu jej miąższu z towarzyszącym obrzękiem. Obszar stłuczonej tkanki ulega w TK słabszemu wzmocnieniu po podaniu kontrastu w stosunku do prawidłowego miąższu nerki. W urografii zazwyczaj obserwuje się pogorszenie wydalania moczu.

Pęknięcie miąższu nerki

Silny uraz może spowodować pękniecie miąższu nerki, w konsekwencji którego powstawać będą niewielkie okoliczne krwiaki wewnątrznerkowe, podtorebkowe (jeżeli nie doszło do uszkodzenia torebki) lub okołonerkowe (przy pęknięciu torebki dochodzi do wynaczynienia krwi do przestrzeni zaotrzewnowej). Krwiaki wewnątrznerkowe powodują powstanie ubytku w miąższu, rozsunięcie i przemieszczenie się kielichów oraz uciśnięcie otaczającego miąższu z wtórnym obrzękiem.

Świeża krew w badaniu USG nie daje echa akustycznego (jest niewidoczna). Dopiero powstający skrzep staje się jednorodnie hiperechogeniczny (jaśniejszy niż otaczający miąższ). W miarę uprzątania skrzepu (wchłaniania krwi przez otaczające tkanki) zmiana staja się niejednorodna z obszarami hipo- i hiperechogenicznymi. Po całkowitej hemolizie (rozpuszczeniu) skrzepu znowu powstaje jama bezechowa wypełniona płynem (zbierającym się moczem).

Rozkawałkowanie nerki

Rozkawałkowanie nerki polega na powstaniu pęknięć ciągnących się na całej jej powierzchni i wnikających do jej wnętrza, tworzących patologiczne, oddzielone od siebie fragmenty miąższu nerki. Czasem linia pęknięcia powstaje na przebiegu naczyń i powstały fragment nerki zostaje odcięty od unaczynienia. Rozkawałkowanie nerki zawsze wiąże się z powstaniem towarzyszącego krwiaka okołonerkowego.

Uszkodzenie szypuły naczyniowej

Badaniem z wyboru jest arteriografia, w drugiej kolejności wykonuje się TK i USG z metodą Dopplera. Samo uszkodzenie naczyń rzadko przebiega pod postacią całkowitego oderwania tętnicy nerkowej. Częściej powstaje samo nadmierne rozciągnięcie naczynia z wytworzeniem skrzepu w jego świetle. Obu patologiom zawsze towarzyszy powstanie krwiaka okołonerkowego w przestrzeni zaotrzewnowej.

Oderwanie miedniczki nerkowej lub moczowodu

Przy podejrzeniu tych patologii wykonuje się TK lub urografię. Funkcja nerki jest zachowana, lecz mocz nie dociera (częściowo lub w pełni - w zależności od stopnia oderwania) do pęcherza moczowego i gromadzi się w przestrzeni zaotrzewnowej.

Patologie naczyniowe

Po uszkodzeniu naczyń dochodzących do nerki mogą powstać przetoki tętniczo-żylne i tętniaki rzekome. Przetoka tętniczo-żylna jest patologicznym połączeniem tętnicy z żyłą, powstałym na skutek urazu obu tych naczyń. Tętniki rzekome powstają po urazie ściany tętnicy wewnątrznerkowej, z której krew wylewa się do nerki i gromadzi się w niej ograniczona przez torebkę, jaką tworzy otaczający ją miąższ nerki. Badaniem z wyboru jest arteriografia.

Paulina Krawczyk

• "Podstawy diagnostyki radiologicznej" W.E. Brant, C.A. Helms, wyd. Medipage (I-IV)
• "Radiologia. Diagnostyka obrazowa." B. Pruszyński. Wydawnictwo Lekarskie PZWL

radiologia24.pl » Nerki » Urazy nerek